Heksenboter – Fuligo septica

Heksenboter is een opvallende en veelvoorkomende slijmzwam (Myxomyceet).

Uiterlijk en Levenswijze

Het meest kenmerkende is het plasmodium, een heldergele tot oranjegele, onregelmatige, kussenvormige massa die eruitziet als een dikke klodder of “braaksel van een hond” (Dog Vomit Slime Mold, de Engelse naam). Het kan een diameter van 2 tot 20 cm bereiken.

Deze gele massa is een kolonie van samengesmolten cellen (een plasmodium) dat zich op eigen kracht langzaam kan verplaatsen over het substraat (meestal dood hout of houtsnippers) om micro-organismen te zoeken en op te eten. Het laat daarbij soms een glanzend spoor achter.

Wanneer het plasmodium genoeg voedsel heeft verzameld, wordt het onbeweeglijk, verhardt de buitenkant en ontwikkelt het zich tot een sporocarpen (vruchtlichaam) dat donkerbruine tot zwarte sporen vormt voor de voortplanting.

Habitat en Vindplaatsen

Het is een algemeen voorkomende soort voornamelijk op dood hout, op rottende boomstammen, stobben, stronken en houtsnippers (mulch), zowel in naaldbossen als in gemengde bossen. Deze slijmzwam gedijt het best op vochtige, schaduwrijke plekken in het bos. De plasmodium (de gele, bewegende massa) verschijnt vaak na een periode van vochtig en warm weer. Het kan ook worden aangetroffen op de bosbodem, in mos, gras of tussen bladafval.

Verspreiding in Nederland

Waarnemingen in Nederland in 2024 en 2025.

bron: Waarneming.nl, Stichting Observation International en lokale partners

Waarnemingen per maand (totalen voor 2010 t/m 2025)

bron: Waarneming.nl, Stichting Observation International en lokale partners